Groente van de maand juni, door Merel Hermans

Dit zijn de blaadjes van de heerlijk aromatische aarmunt (1), ook wel groene munt genoemd! De blaadjes lijken op de blaadjes van bijvoorbeeld citroenmelisse, dus het is het makkelijkst om aan de hand van de geur te bepalen om welke plant het gaat.

Aarmunt – Mentha Spicata

Nomen est omen

Munt behoort tot de Lipbloemigen, een familie van veelal kruiden en half-heesters, die bijna overal ter wereld voorkomt. Een van de gebieden waar erg veel verschillende Lipbloemigen voorkomen is het Middellandse Zeegebied, denk bijvoorbeeld aan de aromatische keukenkruiden rozemarijn en tijm, maar ook aan lavendel (2). In ons eigen kikkerlandje komt daar bijvoorbeeld de wilde marjolein bij, maar we hebben ook twee inheemse muntsoorten; polei en watermunt. De laatste staat graag nat, in moerassen, veengebieden, bij sloten en plassen. De sterke pepermuntgeur ruik je zelfs al zonder de blaadjes te kneuzen (3) en in vroeger tijden zette men thee van watermunt (4). Polei is echter giftig.

In totaal komen er wereldwijd meer dan 40 muntsoorten voor. De Egyptenaren gebruikten 1000 jaar voor Christus al gedroogde pepermunt (een kruising tussen watermunt en aarmunt) (5) en uit opgravingen blijkt dat de Grieken munt meegaven aan hun doden, mogelijk beschouwden zij de plant als heilig. De naam Mentha komt uit het Grieks. De Griekse mythologie rept over Mentha zijnde een nymf waarmee Hades, de god van de onderwereld, een afspraakje had, tot groot ongenoegen van zijn vrouw, godin Persephone. Gek van jaloezie transformeerde zij Mentha in een muntplant. Hades was niet in staat om deze betovering op te heffen, maar gaf Mentha wel een lekker geurtje, zodat zij iedereen die in haar buurt kwam kon blijven verblijden (6).

Spicata betekent ‘aren dragend’ en duidt op de bloeiwijze van aarmunt. Er zijn veel volksnamen voor munt in omloop, sommigen geven aan waar de plant voorkomt. In Zuid-Limburg, bijvoorbeeld, spreekt men van broekmint, aangezien de plant graag op drassig land groeit. Maar er zijn ook veel namen in omloop die iets zeggen over het uiterlijk of het gebruik van deze soort. Bijvoorbeeld Kruizemunt, vanwege de kruisgewijze plaatsing van de bladeren (4).

Groen & …lila

Aarmunt is een meerjarige plant en staat het liefst in vochtige grond in de zon of halfschaduw (7). De stengel van de plant is vierkantig, de bladeren zijn enkelvoudig en staan kruisgewijs tegenover elkaar. De plant is bedekt met klieren die een aromatische geur afgeven en bloeit van juli tot september met witte tot lila bloemen. Deze bloemen zijn tweeslachtig, onregelmatig en bestaan uit vijf vergroeide kelkbladen en vergroeide kroonbladen (2).

Munt kan zich door de hele tuin verspreiden door middel van worteluitlopers, dus het is verstandig om deze plant in potten te laten groeien. Koop niet van die plantjes uit de winkel, want die zijn in een te hoge dichtheid uitgezaaid waardoor ze niet genoeg ruimte hebben om zich verder te ontwikkelen (8). Biologisch gekweekte muntplanten gaan jaren mee en je kunt ervan blijven oogsten. Blaadjes kun je plukken, maar het is verstandiger om een hele tak af te knippen, want dan maakt de plant weer een nieuwe scheut aan.

Het delen of scheuren van een plant gaat gemakkelijk en is een leuk cadeau als je de over het algemeen giftige bos bloemen wil vermijden. De plant sterft elke winter bovengronds af, maar loopt in het voorjaar gewoon weer uit (1).

Muntgoudhaantjes, schildpadkevers, uilen en sneeuwberen

Blauwe en groene muntgoudhaantjes zijn dol op munt! Helaas vinden vogels ze niet erg smakelijk (9), dus als deze kevertjes zich op je muntplanten storten dan zijn er twee mogelijkheden: ofwel je verwijdert de kevertjes met de hand, ze laten zich vallen zodra je op de plant tikt, ofwel je gaat zitten genieten van de prachtige metalig glanzende kobaltblauwe of mosgroene dekschilden van deze insecten en drinkt even geen verse muntthee uit eigen tuin of balkon.

Ook de schildpadkever lust wel een blaadje munt10.

Naast deze kevers fungeert munt als waardplant voor een aantal nachtvlinders met de mooie namen maagdenuil, gepijlde micro-uil, gele granietuil en sneeuwbeer (11).

Munt wordt bestoven door onder andere kevers en vliegen (10).

Hommels, honingbijen en solitaire bijen consumeren de nectar (12).

Muntvlindertje, heeft munt als waardplant (foto: Erik van Huizen)

Van tandpasta tot kauwgom, thee en pepermuntjes

Naast aarmunt, watermunt en pepermunt zijn er nog meer muntsoorten die veelal worden gebruikt om essentiële oliën uit te extraheren (13). Deze oliën worden onder andere gebruikt als smaakmaker in kauwgom, cosmetica en tandpasta.

Naast het extraheren van deze oliën kunnen de blaadjes, de stengel en de bloemen ook gebruikt worden om thee van te zetten. Aarmunt wordt medicinaal gebruikt tegen maagdarm- en ademhalingsklachten en een slechte adem. Het werkt vocht- en windafdrijvend, bevordert de spijsvertering en heeft een kalmerend en krampstillend effect (13).

Recepten

Tabouleh (14)

2 flinke bossen peterselie
½ bos munt
1 lente-ui
½ groene chilipeper
zout en peper
1 rijpe vleestomaat
2 biologische citroenen
100 g extra fijne bulghur (wit of bruin)
3 el extra vierge olijfolie
Evt. granaatappelmelasse of granaatappelpitten
Evt. platbrood

Was de peterselie en maak één of meerdere mooie gelijke bossen.
Pluk de blaadjes munt los. Snijd de peterselie en de munt heel fijn. Snijd de lente-ui en de groene chilipeper fijn en breng op smaak met zout en peper.
Snijd de tomaat in heel kleine blokjes.
Rasp de schil van de citroenen en pers ze uit.
Meng de peterselie, munt, lente-ui, chilipeper, tomaat, citroenrasp en het sap met de bulghur en de olijfolie.
Breng op smaak met zout en eventueel extra citroensap. Voeg eventueel nog granaatappelmelasse of granaatappelpitten toe.
Serveer met platbrood.

En bij deze ook nog een nagerecht, want munt bevordert per slot van rekening de spijsvertering (al is een kop muntthee natuurlijk een gezondere optie):

Milkshake met munt en chocolade (15)

2 bollen vanille-ijs
150 ml plantaardige melk
¼ kopje verse muntblaadjes
2 el chocoladesiroop

Doe het vanille-ijs, de melk, de verse muntblaadjes en de chocoladesiroop in een blender. Blend de ingrediënten op hoge snelheid tot een glad mengsel.
Proef de milkshake en voeg indien nodig meer chocoladesiroop toe voor een intensere chocoladesmaak. Of meer muntblaadjes voor een sterker muntaroma.
Giet de milkshake in glazen en garneer met de siroop en de muntblaadjes.
Serveer direct.